Blockchain là gì?
Blockchain là gì?

Trong thời đại 4.0 chúng ta đều đã nghe rất nhiều về công nghệ Blockchain. Vậy blockchain là gì? chúng hoạt động ra sao? Blockchain sẽ làm thay đổi thế giới như thế nào? Blockchain là một khái niệm rất rộng. Tuy nhiên, chúng tôi cố gắng khái quát những kiến thức căn bản nhất mà bạn cần nắm được.

Bài liên quan: Blockchain sẽ thay đổi các ngành công nghiệp thế giới như thế nào

Lịch sử ra đời của Blockchain

Năm 2008, Blockchain đầu tiên được phát minh và thiết kế bởi 1 người hoặc 1 nhóm người bí ẩn mang danh Satoshi Nakamoto. Một năm sau đó sản phẩm đầu tiên được ra đời dựa trên nền tảng Bockchain đó chính là Bitcoin – đồng tiền kỹ thuật số đầu tiên trên thế giới. Trong đó, nền tảng Blockchain đóng vai trò như một cuốn sổ cái ghi chép lại mọi giao dịch. Bitcoin blockchain được quản lý một cách tự động dựa trên 1 mạng lưới ngang hàng và dữ liệu phân cấp. Bitcoin giải quyết được vấn đề về các giao dịch gian lận khi 1 lượng tiền có thể được chi tiêu 2 lần và đặc biệt nó không phụ thuộc  vào sự quản lý của bất kỳ tổ chức tài chính nào, tất cả là tự động và minh bạch. Công nghệ  mới này của Bitcoin là nguồn cảm hứng cho sự ra đời của các đồng tiền ảo khác.

Blockchain là gì?

Blockchain là gì?
Mạng lưới Blockchain như các chuỗi khối

Một blockchain (chuối khối) được hiểu là một bản ghi dữ liệu có thể nhân rộng, mỗi bản ghi giống như các khối. Mỗi khối liên kết với các khối trước đó bằng các mật mã băm (hash) được đánh dấu bởi thời gian và giữ liệu giao dịch.

Nền tảng Blockchain giống như một cuốn sổ ghi (hay được gọi là sổ cái). Cuốn sổ ghi này được phân quyền trong toàn bộ mạng nút của nó nên về nguyên tắc nó không thể bị sửa đổi. Blockchain có thể dùng để ghi lại các giao dịch, thỏa thuận hay hợp đồng giữa 2 cá thể một cách hiệu quả và có thể kiểm chứng được.

Vậy công nghệ này có gì đặc biệt mà chúng ta nói nó có thể phá vỡ hệ thống tài chính hay công nghiệp truyền thống?

Mạng blockchain không chịu sự quản lý của một cơ quan trung ương nào – điều đại diện cho nền dân chủ hóa. Vì nó là một sổ cái được chia sẻ và bất biến, nên thông tin trong đó được mở cho bất kỳ ai và mọi người xem. Do đó, bất cứ điều gì được xây dựng trên blockchain đều rất minh bạch và mọi người liên quan đều chịu trách nhiệm cho hành động của họ.

Hiểu đơn giản, khi hai bên A và B muốn giao dịch với nhau, bên A sẽ bắt đầu bằng việc khởi tạo 1 khối trên mạng blockchain. Khối này được xác minh bởi hàng triệu máy tính trong mạng lưới ngang hàng. Khối sẽ được thêm vào chuỗi và lưu trữ như là một bản duy nhất với lịch sử duy nhất. Làm thay đổi khối này đồng nghĩa với việc phải làm thay đổi cả 1 chuỗi trong hàng triệu máy liên quan. Điều này là không thể! Phát minh đơn giản nhưng khéo léo này có thể được áp dụng vào các ngành tài chính, ngân hàng cũng như các ngành công nghiệp khác.

Chi phí để xây dựng hệ thống là có nhưng chi phí cho các giao dịch và miễn phí. Blockchain sẽ thay đổi cách thức hoạt động của các sàn giao dịch chứng khoán, các khoản vay được gói lại và bảo hiểm được ký hợp đồng. Họ sẽ loại bỏ tài khoản ngân hàng. Hầu như mọi tổ chức tài chính sẽ phá sản hoặc buộc phải thay đổi căn bản, một khi những lợi thế của một sổ cái an toàn không có phí giao dịch được hiểu và thực hiện rộng rãi. Rốt cuộc, hệ thống tài chính được xây dựng dựa trên việc cắt một khoản tiền nhỏ của bạn để có được đặc quyền tạo điều kiện cho một giao dịch. Nhân viên ngân hàng sẽ trở thành cố vấn đơn thuần, không phải là người trông coi tiền bạc của bạn nữa. Môi giới chứng khoán sẽ không còn có thể kiếm được hoa hồng và chênh lệch mua / bán sẽ biến mất.

Blockchain hoạt động như thế nào?

Để hiểu đơn giản về cách thức Blockchain hoạt động chúng tôi sẽ không nói nhiều về các kiến thức khoa học máy tính. Chúng tôi sẽ lấy ví dụ Google Docs.

Thật vậy, với cách thức truyền thống, bạn sẽ gửi cho đồng nghiệp bên kia của bạn 1 bản tài liệu và yêu cầu họ sửa nó. Trong khi chờ đối tác của bạn gửi lại, bạn không thể làm gì với tài liệu này vì bạn đã bị khóa trong việc sửa đổi nó cho đến khi bạn nhận lại được bản sửa đổi. Điều này gây rắc rối cho bạn khi có 1 lượng khổng lồ các tài liệu cần giải quyết. với Google Docs mọi thông tin trong tài liệu được chia sẻ và mọi người đều có thể truy cập được vào nó. Nó giống như một sổ cái được chia sẻ vậy.

Một cuốn sổ cái được chia sẻ và đồng bộ là tuyệt vời hơn thay vì chuyển đi chuyển lại các tài liệu để dẫn đến sự mất dấu và đồng bộ của các phiên bản.

Ba yếu tố chính của Blockchain

Tính phân cấp

Trước khi Bitcoin ra đời, bạn đã quá quen thuộc trong việc giao dịch thông qua các tổ chức tập trung như ngân hàng hay tổ chức tài chính. Mọi dữ liệu hay tiền bạc của bạn được ngân hàng lưu giữ tất cả. Bạn phải thông qua ngân hàng nếu muốn gửi tiền của bạn cho ai đó.

Cách thức tập trung này đã tồn tại với chúng ta từ rất lâu, tuy vậy nó ẩn chứa những nguy hiểm sau:

  • Do thông tin được lưu trữ tập trung tại 1 tổ chức nên nó dễ trở thành mục tiêu bị tấn công
  • Hệ thống tập trung khi nâng cấp sẽ dẫn tới dừng toàn bộ hệ thống
  • Nếu tổ chức tập trung vì lý do nào đó ngừng hoạt động, không ai có thể truy cập vào nó được nữa. Sẽ còn nguy hiểm hơn khi chính các hệ thống tập trung này có vấn đề hay bị nhiễm độc.
Blockchain là gì?
Giao dịch Bitcoin không cần qua trung gian là Ngân hàng hay các tổ chức tài chính

Vậy đó chính là lý do chúng ta nên khai tử hệ thống tập trung? Thật vậy, đó cũng là mục đích của Bitcoin. Bạn có thể gửi tiền cho bạn của bạn mà không cần qua một bên thứ 3. Mọi thông tin được lưu trữ tại mọi nút trong mạng.

Tính minh bạch

Mọi người sẽ hiểu lầm rằng khi tham gia mạng lưới chuỗi khối, mọi thông tin cá nhân sẽ bị công khai. Điều này hoàn toàn sai lầm. Các thông tin cá nhân sẽ được mã hóa. Ví dụ các ví tiền của bạn sẽ là các chuỗi phức tạp  như ”1TU5vlpGLkCztz4auVRTndjG8CkdVf8JKG”.

Bạn không thể biết thông tin cá nhân của các giao dịch nhưng bạn có thể thấy được tất cả các giao dich từ nó. Điều này đặt cho chúng ta giả thuyết rằng: nếu chúng ta biết địa chỉ ví của cá nhân hay tổ chức nào đó, chúng ta có thể xem được mọi giao dịch của họ. Do vậy, cá nhân hay tổ chức đó sẽ phải ý thức và chịu trách nhiệm trước các giao dịch của minh.

Đọc đến đây chắc chắn bạn sẽ lóe lên được 1 ý tưởng tuyệt vời rằng: Điều gì xảy ra nếu các tổ chức tài chính kết hợp công nghệ blockchain trên chính hệ thống của họ?

Tính bất biến

Một khi giao dịch được khởi tạo trên mạng blockchain thì nó sẽ không thể bị thay đổi vì nó được mã hóa bởi các hàm băm (hash). Với Bitcoin là thuật toán băm an toàn SHA-256. Điều này thật tuyệt vời trong việc phát hiện và ngăn chặn các giao dịch phi pháp, các vu tham ô hay các giao dịch bất chính. Vì người ta sẽ không thể làm các trò mèo trên blockchain như đã làm đối với hệ thống tài chính truyền thống được.

Tại sao chúng ta nên sử dụng mạng ngang hàng (Peer to Peer)

Lấy ví dụ trong chia sẻ tệp. Nếu chúng ta dùng mạng tập trung để tải một tài liệu nó sẽ xảy ra các vấn đề: Chậm, nếu máy chủ hỏng sẽ không thể tải được, lượng băng thông lớn.

Trong mạng ngang hàng, các máy tính tham gia mạng có quyền như nhau. Nếu 1 trong các máy ra khỏi mạng thì bạn vẫn còn hàng triệu máy khác để bạn tải về. Tốc độ sẽ nhanh hơn và thông tin luôn luôn được lưu trữ trên mạng. Mỗi người tải về sẽ cũng là 1 người lưu trữ để người khác trong mạng có thể truy cập và tải.

Blockchain là gì
Ưu việt của mạng P2P

Những vấn đề còn tồn tại của Blockchain

Công nghệ blockchain là một phát minh vĩ đại tuy vậy nó vẫn còn các lỗ hổng như sau. Đối với Bitcoin, sự xác nhận giao dịch trong mạng luôn phát sinh một độ trễ nhất đinh. Và thực tế các hacker đã lợi dụng sự xác nhận chậm trễ này để đánh cắp hay giao dịch 2 lần.

Tuy vậy, bạn đừng lo lắng! Bitcoin chỉ là sản phẩm sơ khai của bockchain. Các đồng tiền ảo hay các ứng dụng ra đời sau này đã cải tiến công nghệ để giao dịch nhanh hơn và bảo mật hơn.

Tags: Blockchain là gì? Blockchain có gì đặc biệt? Blockchain hoạt động như thế nào? Công nghệ Blockchain thay đổi tương lai như thế nào?